Metal: A Headbanger’s Journey
Ik ben een muziekfan. Of het nou klassiek, metal, mainstream pop, oubollige jaren tachtig new wave, Ierse folkpunk of moderne lo-fi betreft, als het goed gespeeld is ga ik ervoor. Oprechte passie mag uiteraard niet ontbreken, als dat aanwezig is dan ben ik er voor te porren. Daarnaast ben ik erg geïnteresseerd in de wereld achter al die subculturen. De ontstaansgeschiedenis, de belevingswereld van de fans, de motivaties, ik smul ervan. En zo kwam ik bij de metal road trip Metal: A Headbanger’s Journey, een documentaire van de academisch geschoolde Canadees Sam Dunn.
Zoals ik al eerder schreef heeft de systeembeheerder van mijn huidige werk me aan de metal gebracht. Deze week was ik met een collega op pad naar het immer vrolijke en uitbundige Brabant. Een double date met een klant. Met daaraan vast een uiterst inspirerende autorit van tweemaal tweeëneenhalf uur. Tussen het filenieuws door luisterden we tezamen naar de jongste telg van Anathema, “behoorlijk soft”, naar ik begreep.
Subcultuur
Deze collega, zo wist ik, luistert al een tijd naar metal en alles wat daarbij hoort. Ik geloof dat haar voorkeur voornamelijk naar de progressive variant uitgaat. Maar metal nonetheless. En aldus kwam het gesprek logischerwijze op deze muzieksoort. Ze vertelde me van een documentaire die ze eens zag (en sindsdien regelmatig huurt) over de subcultuur die metal is.
Metal’s raison d’être
En met Roskilde 2008 in het verschiet, met een aantal behoorlijk heftige namen op de bill, besloot ik deze rockumentary eens te bekijken. A Headbanger’s Journey, door Sam Dunn. Deze Canadese dertiger, afgestudeerd antropoloog en die hard metal fan, ging op zoek naar de raison d’être van deze muziekstroming. Zijn zoektocht leidde hem langs grote namen als Iron Maiden’s Bruce Dickinson en Alice Cooper. Zijn slotconclusie doet hij uiteindelijk op terwijl hij tussen veertigduizend metalliefhebbers op het veld van Wacken Open Air staat.
Evil eye
In een notendop behandelt Dunn een aantal facetten van metal. In zijn aandoenlijke Canadese accent schetst hij de roots, de fans en de cultuur die metal is. Leuk detail is de herkomst van het internationale gebaar, de wijsvinger en pink geheven, bescherming tegen the evil eye. Aandoenlijk zijn z’n interviews met Bruce Dickinson (en vooral de opwinding van deze ontmoeting achteraf) en met Tony Iommi, de gewezen gitarist van Black Sabbath.
Vikingen
Uiteraard worden thema’s als censuur en vooral religie, en het afzetten daartegen, uitvoerig belicht. Het schrijnende verhaal van de kerkbranden in Noorwegen, begin negentiger jaren, krijgt een prominente plek in het verhaal. De zaak wordt heel chique afgedaan door te stellen dat het niet zozeer het antiklerikale was wat die mafkezen tot deze daad dreef, als wel de invloeden van de Vikingen. Het klinkt wat slap, ook al is het geruststellend. Of juist niet…
Bach versus Van Halen
Het is bijzonder interessant om te zien hoe de link met klassieke muziek gelegd wordt. Bach en Beethoven? Als ze in deze tijd hadden geleefd waren ze gitarist geweest in metal bands! Wagner? Metal avant la lettre! “[He] loaded down the bottom of his orchestra”, zoveel bassen gebruikte hij in zijn composities. Bach is volgens de kenners het beste te vergelijken met Eddie van Halen.
Great F***ing title
Religie krijgt een prominente rol. Uiteindelijk kun je concluderen dat het meer het afzetten tegen “de gevestigde orde” is. Of, zoals Slayer’s Tom Araya, een praktizerende katholiek, zegt over die beroemde plaat God Hates Us All: “God doesn’t hate. It’s [just] a great fucking title”. Religie, en vooral het afzetten daartegen, is doorgaans niet een overtuiging maar een publiekstrekker. Voor hen die dergelijke blasfemische teksten vreselijk hard in de oren klinken, het is allemaal een spel. Je kunt je natuurlijk afvragen of dat nou goed is of niet.
Gevestigde orde
Elke muzieksoort heeft z’n treurige elementen. Ook metal heeft z’n slachtoffers gemaakt. Mensen die hopen bijzonder te zijn door zich aan te sluiten bij een grotere groep, zij het een groep die zich al vijfendertig jaar lang afzet tegen de zogenaamde gevestigde orde. In dit verband quote ik een dertienjarig Canadese metalmeisje: “I think I’m another person now, because I listen to metal”. Ik vergeef haar deze kortzichtige opstelling.
Seven ages of rock
Iedereen die
• metal een warm hart toedraagt
• geïnteresseerd is in subculturen
• oprechte overtuiging apprecieert
• van een goede documentaire houdt
kan ik Metal – A Headbanger’s Journey van Sam Dunn aanraden. Vergeet echter niet om die geniale, welgedocumenteerde aflevering van BBC’s Seven Ages Of Rock, Never Say Die, te gebruiken als extra referentie. Tezamen vormen deze twee documentaires een helder beeld van wat metal was en vooral ís. Een muziekstroming waar geen compromissen ten behoeve van grote platenmaatschappijen gesloten worden. Eigenzinnige muzikanten die voornamelijk hun ding willen doen: harde muziek maken. En doorgaans betekent hard dan ook echt hard. Just the way we like it.
Related posts:
May 14th, 2008 at 1:01 am
Inderdaad een hele aardige maar niet te oppervlakkige introductie in het metalgenre. En veel herkenningspunten…
January 11th, 2009 at 5:45 am
[...] een jaar geleden schreef ik over een metal documentaire die ik zag, A Headbanger’s Journey van de Canadese filmer Sam Dunn. Ik was behoorlijk onder [...]